Đặc tính và phân bố của sa cấu trong đất Đồng bằng sông Cửu Long – Luận văn, đồ án, đề tài tốt nghiệp

TÓM LƯỢC Sa cấu đất được xem là một đặc tính quan trọng của đất. Sa cấu tác động ảnh hưởng can đảm và mạnh mẽ đến hầu hết những đặc tính vật lý đất và được xem như thể nền tảng của những mạng lưới hệ thống phân loại đất. Sa cấu đất xác lập : năng lực giữ và thoát nước trong đất, mức độ thoáng khí, ảnh hưởng tác động độ phì nhiêu đất đai. Nhiều đặc thù hóa học quan trọng của đất như : cấu trúc, tính thấm nước, năng lực giữ khí và nhiệt, năng lực hấp phụ và trao đổi ion, dự trữ chất dinh dưỡng đều phụ thuộc vào vào thành phần cơ giới. Nhiều loại cây xanh thích ứng với khoảng chừng nhất định của thành phần cơ giới và có chất lượng mẫu sản phẩm cũng phụ thuộc vào vào nó. Đề tài : “ Đặc tính và phân bổ của sa cấu trong đất Đồng bằng sông Cửu Long ” nhằm mục đích xác lập đặc tính sa cấu của những vùng sinh thái xanh, sự phân bổ của cấp hạt trong những tầng đất và tìm mối đối sánh tương quan giữa sa cấu và những đặc tính lý hóa đất. Thu thập số liệu về sa cấu đất và những đặc tính hóa-lý khác có tương quan từ phòng Phân tích hóa-lý đất thuộc Bộ môn Khoa học đất và Quản lý đất đai, sau đó phân nhóm tài liệu theo những vùng sinh thái xanh ( Đồng Tháp Mười, Tứ giác Long Xuyên, phù sa ( ven sông và xa sông ), ven biển ( phù sa ven biển và đất giồng ), Bán đảo Cà Mau, vùng trũng phèn và đồi núi ). Sử dụng ứng dụng Excel để thống kê và tìm mối đối sánh tương quan giữa hàm lượng sét, C, pH và CEC. Kết quả thống kê cho thấy : Hàm lượng sét tập trung chuyên sâu cao nhất ở vùng phù sa xa sông ( 62.3 % ). Vùng trũng phèn, phù sa ven biển có hàm lượng sét cũng khá cao ( trên 50 % ). Kế đến là vùng Tứ giác Long Xuyên ( 45.9 % ) và phù sa ven sông ( 44.4 % ). Đất ở Bán đảo Cà Mau và vùng đồi núi hàm lượng cát rất cao và ít sét. Có mối đối sánh tương quan đa biến giữa hàm lượng sét, C, pH và CEC với nhau. Đất có thành phần sét nhiều thì CEC cao. Khi pH và chất hữu cơ tăng thì CEC cũng tăng. Nhưng không có mối đối sánh tương quan đơn giữa những biến với nhau. Đất ở vùng phù sa xa sông và Tứ giác Long Xuyên có sự phân bổ hàm lượng sét giảm dần theo độ sâu. Tuy nhiên hàm lượng sét trong đất của những vùng khác phần nhiều không có sự chênh lệch nhiều ở những tầng theo độ sâu. Đề nghị nghiên cứu và điều tra giải quyết và xử lý bằng thống kê địa lý để phân những vùng với hàm lượng sét khác nhau cho vùng đồng bằng sông Cửu Long. Cần nghiên cứu và điều tra về thành phần khoáng sét cho mỗi vùng để phát hiện những quy luật về đặc thù của đất. CẤU TRÚC ĐỀ TÀI : MỞ ĐẦU. Chương 1 LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU. 1. GIỚI THIỆU VỀ ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG. 2. QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH ĐẤT Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG 3. ĐỊA CHẤT ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG. 4. SA CẤU ĐẤT ( THÀNH PHẦN CƠ GIỚI ĐẤT ). Chương 2 PHƯƠNG TIỆN – PHƯƠNG PHÁP. 1. PHƯƠNG TIỆN. 2. PHƯƠNG PHÁP Chương 3 KẾT QUẢ THẢO LUẬN. 1. BẢN ĐỒ CÁC ĐIỂM LẤY MẪU Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG 2. PHÂN NHÓM DỮ LIỆU THEO CÁC VÙNG SINH THÁI. 3. ĐẶC TÍNH VÀ PHÂN BỐ SA CẤU TRONG ĐẤT CỦA CÁC VÙNG SINH THÁI Ở TẦNG MẶT 4. TƯƠNG QUAN GIỮA HÀM LƯỢNG SÉT, C, pH VÀ CEC. 5. SỰ PHÂN BỐ CỦA THÀNH PHẦN CƠ GIỚI TRONG CÁC TẦNG ĐẤT Chương 4 KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ 1. KẾT LUẬN. 2. ĐỀ NGHỊ .

doc43 trang |

Chia sẻ: lvcdongnoi

| Lượt xem : 7218

| Lượt tải: 11

download

Bạn đang xem nội dung tài liệu Đặc tính và phân bố của sa cấu trong đất Đồng bằng sông Cửu Long, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

chỉ bởi những nhà địa chất ( Saurin 1967, Fontaine 1973 – 1978, Trần Kim Thạch 1964 – 1998 ) mà còn bởi những nhà địa chất dầu khí ( dầu khí Nước Ta, 1976 – 1983 ). Cấu tạo Tiền Cambri chưa được biết rõ. Nằm nghịch tằng lên trên đó là một thềm lục địa trước cung và một tích chất tam giác châu tuổi Permi muộn ( đá vôi ) và cấu trúc tuổi Trias gồm tập hợp đá vôi, đá vôi sét và đá sét chứa than. Chuyển động tạo núi từ thời Lias muộn, với một vùng chúi năng động từ mảng Tiền Ấn Độ Dương và Tiền Thái Bình Dương nằm dưới vỏ lục địa Sinia ( Hall, 1997, Katili, 1978 ) : đứt gãy, biến chất ( đồi Nam Qui ), xâm nhập ( Bảy Núi ), phun trào magma trải rộng trên 4000 km2 ( gồm có những hòn đảo nằm ngoài khơi đồng bằng hiện tại ). Việc này làm đổi thành tạo biển trước cung thành ra là một vùng cung sau trên bờ lục địa của một cung đảo, theo đó, khuynh hướng lục địa ngày càng trở nên rõ ràng hơn với tối thiểu là một dẫn chứng : sự hiện hữu của mạch đá carbonatit ở Hà Tiên ( Núi Xà Ngách ) cắt ngang qua đá vôi và đá vôi sét tuổi giữa Permi và Trias ( Nguyễn Thị Ngọc Lan, 2000 ). Trong suốt thời kỳ Pliocene và Pleistocene ( tức là thời kỳ Neogene ), lục địa mới này hứng chịu sự xâm thực và bồi tích can đảm và mạnh mẽ. Một tam giác châu cổ được tạo ra trong thời Pleistocene ( phù sa cổ ) xếp lớp rõ ràng và rất dày ( 1000 m, theo tài liệu thăm dò dầu khí ) và một tam giác châu hiện tại tuổi Holocene ( 6000 năm ) chỉ dày từ 20 đến 100 m theo lỗ khoan tìm kiếm nước ngầm. 3.2 Trầm tích tam giác châu hiện tại ( Holocene ) Chất trầm tích cổ nhất ở dạng bở rời của loạt này là yếm phù sa. Tích chất này thường nằm dưới chân những ngọn đồi. Tuổi của nó được tính từ Pliocene muộn đến Pleistocene sớm. Sau tiến trình này, nó xen kẹp với phù sa cổ cho đến thời nay. Chất trầm tích hiện tại hầu hết khởi đầu cách đây 6000 năm theo vết tích của những vỏ hàu Crossostrea belcheri tìm thấy dưới dạng những ám tiêu tích tụ ở Ba Thê ( tỉnh An Giang ). Loạt tích chất này mở màn với một tích chất thung lũng phù sa gồm sỏi sạn và cát thô hạt trong vùng Tân Châu – Hồng Ngự ( về phía Bắc ), tiếp nối đuôi nhau đến phía Nam Campuchia ( lên đến Pnom Penh ). Sự kiện này tương tự với sông Hồng ( phía Bắc Nước Ta ) khi sông này chảy dài từ TP. Hải Phòng về Việt Trì. Các vật tư trầm tích thô hạt hơn bồi đắp ngày càng cao hơn ở hai bên bờ sông trong đơn vị chức năng trầm tích đê tự nhiên, để lại đằng sau nó những bưng trũng sâu bị ngập nước liên tục hàng năm. Các vật tư trầm tích hạt trung và mịn tạo ra tam giác châu trên và dưới, trước khi sông chảy ra biển Đông. Nơi đây sông tích tụ một trán tam giác châu bùn và sét bùn màu đỏ. Tam giác châu trên còn giữ được những đê tự nhiên to lớn bằng cát pha bùn và những bưng sau đê cạn, nhưng tam giác châu dưới lại trở nên phức tạp. Đê tự nhiên ở đây toàn là cát mịn và bùn pha cát, và một bưng sau đê rộng, nông chứa đầy than bùn ; trong khi đó nó còn có những giồng cát hình uốn cong, khá lớn, nhờ vậy, ta hoàn toàn có thể tái tạo lại sự tăng trưởng ngang của những giồng này. Các giồng cát này cũng chịu tác động ảnh hưởng của hoạt động giải trí thiết kế làm ra những dạng giồng thắt bím rất đặc biệt quan trọng như ở Bạc Liêu, Trà Vinh, Bến Tre, hoặc sự hiện hữu của những đoạn sông bỏ ( An Giang, Cà Mau, Vĩnh Long … ) đây cũng là vật chứng của việc định dạng tăng trưởng trầm tích bởi những đứt gãy động. Ngoài dạng tam giác châu này, hai mảng đồng lụt, một nằm về hướng đông và một về hướng tây. Về phía Đông, đồng lụt có tên là Đồng Tháp Mười, nơi mà đất bị ngập liền trong 2-3 tháng do sự tiếp giáp của hai dòng biển cổ lớn ở Tân Hiệp và Nhị Quí ( thuộc tỉnh Long An và Tiền Giang ). Về mặt trầm tích học chúng tôi gọi đây là đồng lụt kín. Đặc trưng quan trọng nhất là : chất trầm tích chua phèn, chứa than bùn và sét của những đầm lầy trong nước. Chất trầm tích ngày này dày khoảng chừng 50-100 cm, đủ để phủ lấp tác động ảnh hưởng của lớp đất chua phèn bên dưới, và lý tưởng để biến những đồng lau sậy ngày trước thành những đồng lúa. Đồng lụt bờ phía tây ít ra cũng chiếm một diện tích quy hoạnh bằng với Đồng Tháp Mười, nhưng nó không bị hạn chế bởi vùng đất cao nào ngoại trừ rất ít khu vực đồi núi granit và đá vôi. Chúng tôi gọi là đồng lụt hở, cũng có đặc tính tựa như : sét, than bùn, đầm lầy … Trong tỷ suất vĩ mô, đồng lụt hở này hoàn toàn có thể chia làm hai phần, một đồng lụt nửa hở với những đường thoát nước chảy về Vịnh xứ sở của những nụ cười thân thiện, với một đồng lụt nửa kín với mạng lưới hệ thống sông chảy ra biển Đông, nơi đây những giồng cát giữ vai trò đập chắn. Đập chắn chính lúc bấy giờ lớn hơn nhiều, là do những nhà trầm tích học không chú ý gì đến tác động ảnh hưởng của đứt gãy hoạt động giải trí. Đồng bằng này lẽ ra đã không có hình dạng ngày này nếu như vào thời Holocen đồng bằng sông Cửu Long thật bình ổn. Ngược lại, vì chính sách trộn lẫn xây đắp can đảm và mạnh mẽ gây ra do sự đại dương hóa của Biển Nam Trung Hoa bên cạnh, đồng bằng vẫn không ngừng nghỉ. Kết quả là hàng loạt bán đảo Cà Mau bị nâng lên ( nhiều ám tiêu sinh vật biển được tìm thấy trên bán đảo Cổ Tron, xa ngoài khơi Cà Mau ), làm cho sự tăng trưởng ngang càng nhanh hơn, tạo ra một cánh trầm tích bên cạnh tam giác châu hạ ( Nguyễn Thị Ngọc Lan, 2000 ). 4. SA CẤU ĐẤT ( THÀNH PHẦN CƠ GIỚI ĐẤT ) Dưới ảnh hưởng tác động của điều kiện kèm theo ngoại cảnh, đá và khoáng bị phong hóa tạo ra những hạt có đường kính to nhỏ khác nhau. Những hạt vụn đó là thành phần cơ giới đất. Trong quy trình hình thành đất, ngoài những thành phần cơ giới có thành phần khoáng, Open thêm những thành phần cơ giới có thành phần hữu cơ và hữu cơ – vô cơ. Tuy nhiên do thành phần đất được hình thành đa phần là đá và khoáng nên tỷ suất những thành phần cơ giới hữu cơ và hữu cơ-vô cơ thường rất thấp. Tỷ lệ những cấp hạt giữa những thành phần cơ giới có kích cỡ khác nhau trong đất được bộc lộ theo Xác Suất khối lượng, được gọi là thành phần cơ giới đất. Trong đất những thành phần cơ giới thường link với nhau thành những hạt lớn hơn. Vì vậy khi nghiên cứu và phân tích thành phần cơ giới đất khâu tiên phong là phải dùng những giải pháp cơ, lý, hóa học để làm tơi rời những hạt thành những hạt đơn ( Nguyễn Thế Đặng, Nguyễn Thế Hùng, 1999 ). Sa cấu đất có tương quan đến kích cỡ của những thành phần hạt trong đất và nó biểu thị thành phần tương đối của những cấp hạt trong một loại đất. Vì size của những hạt đất luôn cố định và thắt chặt, do đó nó được xem là một đặc tính cơ bản của đất. Qui trình nghiên cứu và phân tích những cấp hạt trong đất được gọi là “ nghiên cứu và phân tích thành phần cơ giới ”, là sự xác lập phân bổ cấp hạt trong đất. Sa cấu đất có ý nghĩa quan trọng tương quan đến nguồn gốc phát sinh và đặc thù phì nhiêu của đất. Đất có nhiều sét thì giữ được nhiều chất dinh dưỡng. Các đặc thù như : độ xốp, năng lực giữ ẩm, tính thấm, năng lực giữ khí và nhiệt cũng đều nhờ vào vào sa cấu đất. Sa cấu đất được định nghĩa bằng Tỷ Lệ cát ( sand ), thịt ( silt ), và sét ( clay ) được phân loại ranh giới trên tam giác sa cấu ( Ngô Ngọc Hưng, 2006 ). Theo Lê Văn Khoa, 2000, thành phần cơ giới ( cấp hạt ) của đất là tỷ suất Phần Trăm những nguyên tố cơ học có size khác nhau chứa trong đất ở tỷ suất này hoặc khác. Nhiều đặc thù lý hóa học quan trọng của đất như cấu trúc, tính thấm nước, năng lực giữ nước, năng lực dâng nước, năng lực hấp phụ trao đổi ion, và dự trữ chất dinh dưỡng phụ thuộc vào thành phần cơ giới. Nhiều loại cây cối thích ứng với khoảng chừng nhất định của thành phần cơ giới và có chất lượng mẫu sản phẩm cũng nhờ vào vào nó. 4.1 Tính chất và phân loại cấp hạt Việc phân loại những cấp hạt trong thành phần cơ giới đất địa thế căn cứ vào đường kính của từng hạt riêng không liên quan gì đến nhau. Cho đến nay tiêu chuẩn phân loại những cấp hạt của một số ít nước có khác nhau nhưng đều thống nhất với nhau ở một số ít mốc mà tại những mốc này sự đổi khác về size đã dẫn tới sự đổi khác bất thần về đặc thù, Open một số ít đặc thù mới. Ví dụ : Mốc giới hạn khoảng chừng từ 1 đến 2 mm lưu lại sự Open tính mao dẫn hay mốc 0,01 đến 0,02 mm là mốc mà ở đó những cấp hạt mở màn Open tính dính, dẻo, khó thấm nước của hạt sét …. Việc phân loại cấp hạt theo thành phần cơ giới lúc bấy giờ vẫn đang sống sót 3 bảng phân cấp đa phần là Liên Xô ( cũ ), Mỹ và bảng quốc tế. Bảng 1. Bảng phân loại cấp hạt của quốc tế, Mỹ và Liên Xô ( cũ ) ( Đơn vị mm ) Tên Quốc tế Mỹ Liên Xô ( cũ ) Đá vụn > 2 – > 3 Cuội – > 2 3-1 Sỏi – 2-1 – Cát 2-0, 2 thô 1-0, 5 thô 1-0, 5 thô 0,2 – 0,02 mịn 0,5 – 0,25 trung bình 0,5 – 0,25 trung bình 0,25 – 0,2 mịn 0,25 – 0,05 mịn 0,2 – 0,05 rất mịn Thịt ( bụi ) 0,02 – 0,002 0,05 – 0,005 0,05 – 0,01 thô 0,01 – 0,005 trung bình 0,005 – 0,001 mịn Sét 0,002 – 0,0002 < 0,005 0,001 - 0,0005 thô 0,0005 - 0,0001 mịn Keo < 0,0002 - < 0,0001 ( theo phân loại của Liên Xô ( cũ ) còn đưa ra một cách chia nữa là : > 0,01 mm gọi là cát vật lý, < 0,01 mm gọi là sét vật lý ). Qua bảng 1 cho thấy cách phân loại quốc tế đơn thuần, dễ nhớ, dễ sử dụng, nhưng chưa bộc lộ được hết đặc thù khác nhau của thành phần cơ giới. Bảng phân loại của Liên Xô ( cũ ) lại quá chi tiết cụ thể và phức tạp. Điều đáng chú ý quan tâm là cấp hạt từ 2-3 mm trở lên đã được phân loại quá sơ sài và thế cho nên khi điều tra và nghiên cứu đất vùng miền núi có nhiều sỏi, đá cần địa thế căn cứ vào công dụng của chúng so với đất và cây xanh mà phân loại kỹ thêm. Việc phân loại những cấp hạt khác nhau mang đặc tính khác nhau được trình diễn trong bảng 2. Bảng 2. Tính chất vật lý của cấp hạt ( Tkatsech và U.I.Kochere ) Kích thước hạt ( mm ) Tính mao dẫn ( cm ) Tốc độ thấm nước ( cm / s ) Tính trương ( % V ) Tính dẻo ( % V ) Lượng hút ẩm lớn nhất ( % ) Sức dính cực lớn ( kg / cm ) 2-1, 5 1,5 - 3,0 0,2 - - - - 1,5 - 1,0 4,5 0,12 - - - - 1,0 - 0,5 8,7 0,072 - - - - 0,5 - 0,25 20-27 0,056 - - - - 0,25 - 0,1 50 0,030 5 - - - 0,1 - 0,05 91 0,005 6 - - - 0,05 - 0,01 200 0,004 16 - 0,5 42 0,01 - 0,005 - - 1,5 - 1-3 60 0,005 - 0,001 - - 160 4,0 - 456 < 0,001 - - 405 8,2 15-20 - Qua bảng 2 cho thấy đất có tỷ suất hạt nhỏ, về cơ bản là giàu dinh dưỡng là do năng lực giữ dinh dưỡng của nó tốt hơn đất có tỷ suất cát cao. Tuy nhiên nếu đất sét không được bổ trợ dinh dưỡng và không có giải pháp bảo vệ thì vẫn bị thoái hóa. Về đặc thù vật lý nước và cơ lý đất cho thấy khi kích cỡ hạt giảm đã làm giảm vận tốc thấm nước, tăng tính mao dẫn, tăng tính trương, co, tăng lượng hút ẩm lớn nhất và tăng sức dính cực lớn. Đáng quan tâm là 2 mốc quan trọng nhất về biến hóa đặc tính vật lý nước và cơ lý đất bất ngờ đột ngột do biến hóa kích cỡ : + Mốc 1 là khoảng chừng 0,01 mm : Tính trương tăng bất ngờ đột ngột, Open sức hút ẩm lớn nhất và sức dính cực lớn … thế cho nên người ta đã đưa ra mốc 0,01 mm để phân biệt 2 trạng thái cát vật lý và sét vật lý. + Mốc 2 là khoảng chừng 1 mm : Tính thấm nước giảm và mao dẫn tăng rõ. Từ thành phần và đặc thù hóa lý của những cấp hạt khác nhau thì khác nhau đã dẫn đến sự biến hóa quan trọng về đặc thù trong đất khi có những tỷ suất cấp hạt khác nhau ( Nguyễn Thế Đặng, Nguyễn Thế Hùng, 1999 ). 4.2 Phân loại đất theo thành phần cơ giới 4.2.1 Phương pháp của Mỹ và những nước khác Cơ sở của việc phân loại loại đất theo thành phần cơ giới ( TPCG ) dựa theo hàm lượng thành phần cấp hạt hoặc nhóm thành phần cấp hạt. Có tác giả dựa vào 2 nhóm : Cát vật lý ( cấp hạt > 0,01 mm ) hoặc sét vật lý ( cấp hạt < 0,01 mm ). Phương pháp này do N.A.Katrinski đề xướng. Có quan điểm cho rằng dựa vào 2 nhóm không đúng mực bằng khi dựa vào 3 nhóm : Sét, Limon và Cát. Ở Mỹ và nhiều nước Phương Tây khác người ta thường dựa vào 3 nhóm thành phần. Vậy theo cách nào là đúng mực, là hài hòa và hợp lý ? Để vấn đáp thắc mắc này qua nhiều năm mài mò, nghiên cứu và điều tra chúng tôi đã tìm ra giải thuật, được trình diễn trong chiêu thức cải biên của Trần Kông Tấu. Bảng 3. Phân loại đất theo thành phần cơ giới ( giải pháp quốc tế, 1963 ) Tên gọi đất theo TPCG Thành phần cấp hạt, % ; Kích thước cấp hạt, mm Nhóm đất theo TPCG Phân cấp chi tiết cụ thể Sét < 0,002 Limon O, 02-0, 002 Cát 2-0, 02 Đất cát Cát pha thịt 0-15 0-15 85-100 Đất thịt Thịt pha cát Thịt trung bình Thịt pha limon 0-15 0-15 0-15 0-45 30-45 45-85 55-85 40-55 15-55 Thịt nặng Thịt nặng pha cát Thịt nặng Thịt nặng pha limon 15-25 15-25 15-25 0-30 20-45 45-85 55-85 30-55 0-40 Đất sét Sét pha cát Sét pha thịt Sét pha limon Sét trung bình Sét nặng 25-45 25-45 25-45 45-65 65-100 0-20 0-45 45-75 0-55 0-55 55-85 10-55 0-30 0-55 0-35 Bảng 4. Phân loại theo thành phần cơ giới ở Mỹ Nhóm đất ( theo thành phần cơ giới ) Phân cấp cụ thể Cấp hạt, % Sét < 0,002 mm Limon 0,05 - 0,002 mm Cát 2-0, 05 mm Đất cát Cát 0-20 0-20 800 - 100 Đất thịt Thịt pha cát Thịt Thịt pha limon 0-20 0-20 0-20 0-50 30-50 50-100 50-80 50-80 0-50 Thịt nặng Thịt nặng pha cát Thịt nặng Thịt nặng pha limon 20-30 20-30 20-30 0-30 20-50 50-80 50-80 20-50 0-30 Sét nặng Sét pha cát Sét pha thịt Sét pha limon 30-50 30-50 30-50 0-20 0-30 50-70 30-50 0-50 0-20 Đất sét Sét 50-100 0-50 0-50 Việc phân loại đất theo thành phần cơ giới dựa vào 3 nhóm cấp hạt ( sét, limon, và cát ) mặc dầu đã được trình diễn ở bảng 3 và 4 nhưng trong trong thực tiễn ở Mỹ và những nước Phương Tây thường sử dụng tam giác đều ( hình 1 ). Nguyên lý của chiêu thức như sau : 3 nhóm cấp hạt - sét, limon và cát được biểu lộ ở 3 cạnh. Đỉnh tam giác tương ứng là 100 %. Hàm lượng của 3 nhóm cấp hạt vừa nêu được biểu lộ ở 3 đường thẳng song song với đáy tam giác. Điểm giao nhau của 3 đường thẳng cắt nhau trong tam giác chính là vị trí cần tìm, theo vị trí này sẽ truy ra loại đất cần phân loại ( Trần Kông Tấu, 2005 ). Trong hình tam giác chia thành 12 khu vực ứng với 12 loại đất : cát, cát pha thịt, thịt pha cát, thịt, thịt pha limon, limon, thịt pha sét, sét pha limon, sét pha cát, sét, thịt pha sét và pha cát, thịt pha sét và pha limon ( Dương Minh Viễn, 2003 ). Hình 1. Thành phần cơ giới đất phân loại theo hình tam giác đều ( USDA ) Mô tả 1 số ít đặc thù của đất có thành phần cơ giới khác nhau : Đất cát ( sands ) : thô, hạt cát rời rạc, sờ cảm thấy có sạn, không nhớt nhầy. Hạt cát có size hoàn toàn có thể thấy thuận tiện bằng mắt thường khi khô. Khi ẩm kết lại rất yếu, thuận tiện vỡ vụn ra khi sờ đến. Thành phần cơ giới chứa 85-100 % cát, 0-15 % thịt, 0-10 % sét. Đất cát pha thịt ( loamy sands ) : chứa 70-90 % cát, 0-30 % thịt, 0-15 % sét, đất có cấu trúc cát bở rời và những hạt cát rời rạc. Khi ẩm chúng kết dính hơn đất cát. Đất thịt pha cát ( sandy loams ) : chứa ít cát, nhiều thịt và sét hơn một chút ít so với đất cát pha thịt. Nhiều hạt cát rời hoàn toàn có thể thấy và cảm thấy khi sờ. Tuy nhiên khi ẩm chúng tạo thành khối không bị vỡ khi sờ. Đất thịt ( loams ) : chứa lượng bằng nhau thành phần cát, thịt, sét. Đất thịt có cảm xúc mềm mịn và mượt mà hơn khi sờ và cũng dễ vỡ vụn. Khi sờ cảm xúc hơi có sạn, mịn và hơi nhờn, dính khi ẩm. Khi nắn thành khối thì không bị vỡ. Đất thịt pha cát và sét ( sandy clay loam ) : giống như đất thịt pha cát nhưng nhiều sét hơn nên tính kết dính khi ướt chặt hơn. Khi bóp thành khối thì chúng trọn vẹn chắc như đinh, sờ mó mạnh mà không bị vỡ. Đất thịt pha sét ( clay loam ) : chứa hàm lượng cát, sét, thịt đều nhau. Nhưng khi sờ có cảm xúc là sét nhiều hơn cát và thịt. Nhờn và dẻo khi ướt. Chúng hình thành khối chắc như đinh không vỡ khi ẩm và rắn khi khô. Limon ( silt ) : chứa rất ít cát và sét. Hạt cát nếu có thì cũng rất nhỏ, không cảm thấy khi sờ. Hàm lượng sét cũng rất ít nên đất hầu hết không nhờn dính khi sờ đất ẩm. Tuy nhiên cảm xúc rất mịn khi sờ. Đất dẻo, hoàn toàn có thể tạo thành khối nhưng dễ vỡ khi nắn bóp. Đất thịt pha limon ( silt loam ) : chứa một lượng nhỏ sét và cát, hầu hết là thịt. Khi khô thường đóng cục, nhưng dễ vỡ khi bóp giữa hai ngón tay. Khi sờ cảm thấy mịn, hoàn toàn có thể nắn thành khối khi khô và ẩm, tương đối khó vỡ khi sờ nắn. Đất thịt pha limon sét ( silty clay loam ) : giống như đất cát kết sét chặt về tính kết dính nhưng chứa nhiều thịt và ít cát hơn nên cảm xúc mịn hơn khi sờ. Chúng dính và dẻo khi ướt, rắn chắc khi ẩm, cứng khi khô. Đất sét pha limon ( silty clay ) : rất mịn, không có cảm xúc sạn, rất dính và dẻo khi ướt, tạo thành những đoàn lạp rất rắn khi khô. Đất sét cát ( sandy clay ) : hơi giống đất sét thịt về đặc thù nhưng nhiều cát và ít thịt hơn. Sét ( clay ) : cực kỳ dính và dẻo khi ướt, tạo thành những cục đất rất cứng khi khô. Khi bóp trong lòng bàn tay chúng chảy ra giữa những ngón tay. Có thể vê đất thành những sợi dài và nhỏ nhưng không bị gãy ( Dương Minh Viễn, 2003 ). 4.2.2 Phương pháp Katrinski ( Liên Xô cũ ) Theo Trần Kông Tấu, 2005, giáo sư N.A.Katrinski ( Chủ nhiệm bộ môn Vật lý thổ nhưỡng trường Đại học Tổng hợp Lômônôxôv Matxcova - Liên Xô cũ ) sử dụng cát vật lý ( cấp hạt > 0,01 mm ) hoặc sét vật lý ( cấp hạt < 0,01 mm ) làm cơ sở cho việc phân loại đất theo thành phần cơ giới. Đất được chia thành 3 nhóm theo nguồn gốc phát sinh : Đất pôtzôn, đất mặn ( hai loại đất có yếu tố nổi bật ) và toàn bộ những loại đất còn lại được gộp thành một nhóm lấy tên là nhóm đất dạng đồng cỏ, đất đỏ ( Krasnôzem ) ; đất vàng ( Rôntôzem ). Đất phù sa, đất xám ghép vào nhóm đất này. Theo hàm lượng Xác Suất của những nhóm cấp hạt nghiên cứu và phân tích đem so sánh với bảng 5 sẽ biết được tên đất cần phân loại. Phương pháp phân loại này đơn thuần hơn, dễ nhớ hơn so với chiêu thức của Mỹ và những nước phương Tây. Bảng 5. Phân loại đất theo thành phần cơ giới - giải pháp Katrinski Sét vật lý ( < 0,01 mm ) Cát vật lý ( > 0,01 mm ) Gọi tên đất theo thành phần cơ giới Đất Pôtzôn Đất dạng đồng cỏ, đất đỏ ( Krasnôzem ) ; đất vàng ( Rôntôzem ) Đất mặn Đất Pôtzôn Đất dạng đồng cỏ, đất đỏ ( Krasnôzem ) ; đất vàng ( Rôntôzem ) Đất mặn 0-5 5-10 10-20 20-30 30-40 40-50 50-65 65-80 > 80 0-5 5-10 10-20 20-30 30-45 45-60 60-75 75-85 > 85 0-5 5-10 10-15 15-20 20-30 30-40 40-50 50-65 > 65 100 – 95 95-90 90-80 80-70 70-60 60-50 50-35 35-20 < 20 100 - 95 95-90 90-80 80-70 70-60 60-50 50-35 35-20 < 20 100 - 95 95-90 90-80 80-70 70-60 60-50 50-35 35-20 < 20 Cát rời ( C ) Cát dính ( Cd ) Cát pha ( Cf ) Thịt nhẹ Thịt trung bình Thịt nặng Sét nhẹ Sét trung bình Sét nặng Một số đặc thù của những cấp hạt theo Liên Xô : Mỗi cấp hạt có ảnh hưởng tác động khác nhau lên đặc thù lý - hóa, vật lý, quy trình hình thành đất. Nguyên nhân là do chúng có thành phần khoáng và hóa học khác nhau, đặc thù vật lý, lý-hóa khác nhau. Dưới đây sẽ xem xét 1 số ít đặc thù lý học của chúng như : trương nở, giữ nước, thẩm thấu, tính dẻo, tính dính, tính hấp phụ, ảnh hưởng tác động đến cây cối. - Đá vụn > 3 mm : là điểm bất lợi của đất, cản trở việc làm đất, cây nảy mầm, tăng trưởng. Nếu hàm lượng nhỏ hơn 0,5 % thì gọi là đất không có đá. – Sỏi ( 3-1 mm ) : thẩm thấu quá lớn, không có năng lực dẫn nước theo mao dẫn, sức chứa ẩm thấp ( <3 % ) không thuận tiện cho trồng trọt. - Cát ( 1-0, 05 mm ) và bụi thô ( 0,05 - 0,01 ) : thẩm thấu cao, không trương nở, không dẻo, có năng lực dẫn nước theo mao dẫn và có năng lực giữ ẩm nhưng không đáng kể. Nếu lượng hút ẩm lớn nhất hơn 10 % thì có năng lực trồng trọt. - Bụi trung bình ( 0,01 - 0,005 ) : có tính dẻo, dính, độ phân tán, có năng lực giữ nước, tính thấm kém, hầu hết chưa tham gia vào quy trình hấp phụ trao đổi. - Bụi mịn ( 0,005 - 0,001 ) : tính phân tán cao, thành phần gồm có khoáng thứ sinh và nguyên sinh, có tính hấp phụ trao đổi cao, có chứa nhiều chất mùn, có năng lực tạo cấu trúc đất. Nếu nằm ở dạng phân tán thì sẽ làm cho đất có tính thẩm thấu kém, trương nở cao, dẻo, cấu trúc chặt. - Limon ( < 0,001 ) : hầu hết là những khoáng thứ sinh có tính phân tán cao, là thành phần chính trong hấp phụ trao đổi, chứa nhiều mùn cát, những chất dinh dưỡng cho cây cối, đóng vai trò quan trọng trong tạo cấu trúc đất ( Dương Minh Viễn, 2003 ). 4.2.3 Phương pháp cải biên của Trần Kông Tấu Bảng 6. Phân loại thành phần cơ giới đất được cải biên theo Trần Kông Tấu Hàm lượng sét vật lý ( cấp hạt < 0,02 mm ) Hàm lượng cát vật lý ( cấp hạt > 0,02 mm ) Tên gọi đất theo thành phần cơ giới 0-5 5-10 10-20 20-30 30-40 40-50 50-65 65-80 > 80 100 – 95 95-90 90-80 80-70 70-60 60-50 50-35 35-20 < 20 Cát nhẹ ( cát rời ) Cát trung bình Cát nặng ( cát pha ) Thịt nhẹ Thịt trung bình Thịt nặng Sét nặng Sét trung bình Sét nặng ( Hội khoa học đất Nước Ta, 2000 ) 4.3 Nguyên tắc và kỹ thuật nghiên cứu và phân tích thành phần cơ giới đất Các giải pháp nghiên cứu và phân tích thành phần cơ giới gồm có : Phương pháp đồng ruộng Phương pháp rây Phân tích thành phần cơ giới trong chất lỏng, hầu hết là trong nước. Trong môi trường tự nhiên nước có hai trường hợp : - trong dòng nước chảy - trong nước đứng Tất cả những dạng nghiên cứu và phân tích trong môi trường tự nhiên nước, không kể chiêu thức ly tâm, hầu hết là tính theo vận tốc chìm lắng của những cỡ hạt. Phương pháp ly tâm vận dụng lực ly tâm khác nhau của những cỡ hạt, phụ thuộc vào vào size và khối lượng của chúng ( Trần Kông Tấu và ctv, 1986 ). 4.3.1 Xác định thành phần cơ giới trên đồng ruộng ( không có dụng cụ ) Phương pháp khô : Dùng 2 ngón tay bóp nát mẫu đất và xát vào lòng bàn tay. Nếu hầu hết lượng đất được dính vào lòng bàn tay chứng tỏ đất có thành phần cơ giới nặng. Ngược lại, sau khi xát, đất không dính và rơi ra chứng tỏ đất có thành phần cơ giới nhẹ vì chứa nhiều cát. Tùy theo mức độ dính bám hoàn toàn có thể xác lập được mức độ nặng nhẹ của thành phần cơ giới khi nghiên cứu và phân tích. Phương pháp ướt : Tẩm nước với đất đến trạng thái độ ẩm thích hợp, không ướt quá hoặc khô quá ( tuyệt đối không được sử dụng nước bọt để làm tẩm ướt ). Dùng 2 ngón tay vê đất thành sợi trên lòng bàn tay, đường kính của sợi khoảng chừng 2-3 cm ; uốn thành vòng tròn cũng trên lòng bàn tay, đường kính vòng tròn khoảng chừng 3 cm. Nếu sợi không hề hình thành khi uốn thì đó là cát ; sợi tuy được hình thành nhưng thành từng mảnh rời rạc - đó là cát pha ; sợi đứt thành từng đoạn khi vê tròn - là thịt nhẹ v.v … 4.3.2 Phương pháp rây Chủ yếu là rây tách phần đá, dăm, cuội ra khỏi đất. Đối với phần mịn tức là cấp hạt < 2 mm ( chiêu thức của Mỹ ) hoặc < 1 mm ( giải pháp của Nga ), dung dịch huyền phù khi nghiên cứu và phân tích đem đổ vào ống trụ qua 2 rây có kích cỡ cát thô và cát trung bình, gạn, rửa và sấy khô 2 cấp hạt này, tính hàm lượng % của chúng. Tùy theo sự sắp xếp của người nghiên cứu và phân tích, động tác này hoàn toàn có thể thực thi sau khi đã hút lấy 4 thành phần cấp hạt cần lấy. Phương pháp rây cũng hoàn toàn có thể vận dụng so với đất cát, thành phần cấp hạt được phân loại như sau : Dăm, cuội, sỏi ( 3-1 mm ), Cát thô ( 1-0, 5 mm ), Cát trung bình ( 0,5 - 0,25 mm ), Cát nhỏ ( < 0,25 mm ). Đối với những chiêu thức của Mỹ và những nước khác : dăm, cuội, sỏi được tính khi cấp hạt > 2 mm. Đôi khi còn dùng rây với đường kính 0,1 mm nhưng tác dụng cho thấy không thật đúng chuẩn. 4.3.3 Phân tích thành phần cơ giới trong môi trường tự nhiên nước Theo Trần Kông Tấu, 2005, đây là chiêu thức được vận dụng thoáng đãng nhất, dựa trên nguyên tắc vận tốc chìm lắng của những cấp hạt trong môi trường tự nhiên chất lỏng ( nước ) theo định luật Stockes. Phương pháp nghiên cứu và phân tích trong thiên nhiên và môi trường nước chảy lúc bấy giờ không còn sử dụng vì chiêu thức này có nhiều điểm yếu kém. Phân tích trong thiên nhiên và môi trường nước đứng yên tĩnh tuy triển khai không giống nhau về kỹ thuật lấy mẫu, gạn, xác lập tỷ lệ những cấp hạt, nhưng thời hạn thiết yếu để hút lấy mẫu thì dựa vào định luật Stockes. Tốc độ chìm lắng của những cấp hạt khác nhau trong chất lỏng nhanh hay chậm là do kích cỡ những cấp hạt, do tỷ trọng thể rắn của chúng, do độ nhớt của chất lỏng, độ nhớt này do nhiệt độ trong chất lỏng quyết định hành động. Phương trình Stockes thỏa mãn nhu cầu những điều kiện kèm theo vừa nêu và có dạng : Trong công thức này : V – vận tốc chìm lắng của những cấp hạt, cm / gy, r – nửa đường kính cấp hạt, mm, d1 – tỷ trọng thể rắn của, d – tỷ trọng chất lỏng dùng khi nghiên cứu và phân tích, g – tần suất trọng tải khi vật rơi tự do, – độ nhớt của chất lỏng, Pôazơ. 4.4 Tính chất những loại đất có thành phần cơ giới khác nhau và giải pháp sử dụng cải tạo Thành phần cơ giới đất ảnh hưởng tác động lớn đến đặc thù đất và cây cối. Khi tỷ suất những cấp hạt có kích cỡ khác nhau, ở mỗi loại đất, mỗi tầng đất khác nhau, sẽ ảnh hưởng tác động trực tiếp đến đặc thù đất là khác nhau và từ đó tác động ảnh hưởng đến cây xanh. Ta hoàn toàn có thể xét 3 loại đất nổi bật : 4.4.1 Đất cát Do kẻ hở của những hạt cát lớn, nên đất cát thoát nước dễ, thấm nước nhanh. Đất cát giữ nước kém do đó hay bị khô hạn. Do nhiều kẻ hở lớn, nên đất cát rất thoáng khí, vi sinh vật háo khí hoạt động giải trí mạnh, chất hữu cơ thường bị phân giải nhanh do đó đất cát thường nghèo mùn. Đất cát tơi xốp, cày bừa nhẹ nhàng đỡ tốn công, rễ cây và những loại cỏ tăng trưởng thuận tiện nhưng nếu mưa to hoặc ngập nước thì đất cát hay bị rẽ, dí chặt. Đất cát nóng nhanh, lạnh nhanh nên bất lợi cho cây cối và vi sinh vật. Đất cát chứa ít keo cho nên vì thế năng lực giữ nước, giữ phân kém. Nếu bón nhiều thì cây cối dễ bị lốp đỗ vì hút thức ăn quá liều lượng, hơn thế nữa phân bón còn bị nước rửa trôi đi mất. Cho nên nguyên tắc bón phân cho đất cát là bón ít, bón nhiều lần, nếu bón phân hữu cơ thì cần vùi sâu để đỡ phân giải nhanh. Đất cát thích hợp với nhiều loại cây có củ như khoai tây, khoai lang, lạc, cây đậu đỗ như đậu xanh, đậu đen ; những loại dưa như dưa hấu, dưa bở ; cây công nghiệp ngắn ngày như thuốc lá. Để tái tạo những đất quá cát cần tìm cách nâng cao lượng keo sét và keo mùn lên. Ta hoàn toàn có thể tưới nước phù sa nhiều mùn, bón bùn ao, bón nhiều phân hữu cơ, nơi nào có tầng đất sét ở sâu thì cày lật lên trộn với tầng cát trên mặt. Mặt khác cần dựa vào đặc tính kể trên của đất cát để có những giải pháp kỹ thuật thích hợp cho từng loại cây cối. 4.4.2 Đất sét Đất sét mà không có cấu trúc thì đặc thù trọn vẹn ngược lại đất cát. Đất sét do hạt nhỏ nên rất khó thấm nước, cây xanh dễ bị úng. Đất sét kém thoáng khí, hay bị gley. Chất hữu cơ phân giải chậm nên được tích góp nhiều hơn đất cát. Mặt khác mùn và sét thường phối hợp với nhau làm thành một phức chất vững chắc hơn. Đất sét giữ nước nhiều, nhiệt độ biến hóa chậm so với nhiệt độ không khí. Đất sét mà nghèo chất hữu cơ thì có sức cản lớn, cứng chặt, nên làm đất rất tốn công. Đất sét chứa nhiều keo nên dinh dưỡng hấp thu lớn, giữ nước, giữ phân tốt. Do ít bị rửa trôi nên đất sét nói chung giàu chất dinh dưỡng hơn đất cát. Tuy nhiên cũng cần chú ý quan tâm là nhiều khi đất sét giữ quá chặt thức ăn nên cây xanh khó hút được. Đất quá sét không tốt cho cây cối : ta bón nhiều phân hữu cơ và vôi, những loại phân xanh, phân chuồng, rơm rạ, trấu … đều tốt cả. 4.4.3 Đất thịt Đất thịt mang đặc thù trung gian giữa đất cát và đất sét. Nếu là đất thịt nhẹ thì ngả về phía đất cát, nếu là đất thịt nặng thì ngả về phía đất sét. Nhìn chung nông dân ta thường thích đất thịt nhẹ và đất thịt trung bình vì ở đấy chế dộ nước và khí được phối hợp điều hòa thuận tiện cho nhiều quy trình sinh vật và hóa học tăng trưởng trong đất. Mặt khác, cày bừa, làm đất cũng nhẹ nhàng hơn đất sét, về mặt cây xanh hoàn toàn có thể vừa trồng lúa, vừa trồng hoa màu cũng được ( Ủy ban nông nghiệp Trung Ương Vụ Tuyên Giáo, 1975 ). 4.5 Ảnh hưởng của thành phần cơ giới Đóng góp và việc hình thành đất : chuyển hóa, vận động và di chuyển, tích tụ chất hữu cơ và những chất vô cơ khác. Chính vì thế trong cùng một điều kiện kèm theo tự nhiên trên những mẫu chất có thành phần cơ giới khác nhau hình thành nên những loại đất khác nhau. Ảnh hưởng lên chính sách nước, cơ học, không khí trong đất, điều kiện kèm theo oxy hóa khử, dung tích hấp phụ, những chất dinh dưỡng. Tùy thuộc vào thành phần cơ giới mà đổi khác cách làm đất, lượng phân bón, cách bón phân, cơ cấu tổ chức cây cối. Thành phần cơ giới là một trong những đặc thù quan trọng nhất của đất. Nó tác động ảnh hưởng lên những đặc thù khác của đất, có ý nghĩa quan trọng trong yếu tố quản trị và sử dụng đất. Nói chung đất cát có hàm lượng chất hữu cơ thấp và độ phì thấp. Khả năng giữ ẩm và dinh dưỡng cũng kém. Dung lượng hấp phụ thấp và tính đệm kém. Tốc độ thẩm thấu nhanh. Đất cát thường bị khô hạn vào mùa khô, cần phải được tưới và chúng thường thích hợp cho những loại cây có bộ rễ tăng trưởng sâu. Trên đất cát khi bón phân cần chia làm nhiều lần, bón phân hữu cơ, cày sâu để đưa sét từ những tầng dưới lên. Khi hàm lượng sét hay thịt trong đất tăng lên thì đặc thù của đất cũng được cải tổ. Thông thường chúng trở nên phì nhiêu hơn, chứa nhiều chất hữu cơ hơn, năng lực hấp phụ và tính đệm cũng tăng lên. Chúng hoàn toàn có thể giữ nước tốt hơn, năng lực thẩm thấu giảm. Khi thành phần cơ giới của đất quá nhiều sét thì đất gây trở ngại cho quản trị và sử dụng. Đất như vậy sẽ quá dính khi ướt và quá cứng khi khô, thường co giảm mạnh khi khô và ướt gây trở ngại trong làm đất, canh tác, đất dễ bị úng. Vấn đề đặt ra là đất có thành phần cơ giới như thế nào là tốt ? Câu vấn đáp là tốt cho cái gì, cho mục tiêu gì. Nhưng trong trồng trọt thì đất được coi là có thành phần cơ giới thích hợp nhất là đất thịt và thịt pha cát. Chúng thích hợp cho rất nhiều loại cây cối, hoàn toàn có thể cho hiệu suất cao và tiết kiệm chi phí được nhiều chi phí sản xuất ( Dương Minh Viễn, 2003 ). Chương 2 PHƯƠNG TIỆN – PHƯƠNG PHÁP 1. PHƯƠNG TIỆN Sử dụng số liệu nghiên cứu và phân tích sa cấu của Phòng hoá-lý – Bộ môn Khoa học đất và Quản lý đất đai – Đại học Cần Thơ, những số liệu này có khu vực xác lập. Và có nghiên cứu và phân tích một vài mẫu đất để kiểm tra. Dụng cụ và hóa chất thiết yếu : Cân 4 số lẻ Beaker Nước cất và bình tia Bếp nung H2O2 ( 30 % ) Máy lắc xoay vòng Bình định mức 1 lít Rây 0.053 mm Phễu, hộp nhôm Na4P2O7 và Na2CO3 Dàn hút Rhobinson. 2. PHƯƠNG PHÁP 2.1 Phương pháp tích lũy số liệu Thu thập số liệu về sa cấu đất và một số ít đặc tính lý hóa học có tương quan, sau đó phân nhóm sa cấu đất dựa trên cơ sở map phân loại những vùng sinh thái xanh ở Đồng bằng sông Cửu Long ( Tứ giác Long Xuyên, Bán đảo Cà Mau, vùng trũng phèn, vùng Đồng Tháp Mười, Phù sa, vùng ven biển và vùng đồi núi ). 2.2 Phương pháp nghiên cứu và phân tích và quy trình tiến độ nghiên cứu và phân tích mẫu 2.2.1 Phương pháp nghiên cứu và phân tích Phân tích sa cấu theo chiêu thức ống hút Rhobinson. Phương pháp này được triển khai trên cơ sở định luật Stocke : Trong đó : V Tốc độ chìm lắng của những cấp hạt t Thời gian, phút Độ nhớt của chất lỏng ( nước ), Ns / mét vuông Tỷ trọng của đất, kg / m3 Tỷ trọng của chất lỏng ( nước ), kg / m3 D Cấp hạt tương ứng, m h Chiều sâu rơi của hạt đất, m g Gia tốc trọng trường, N / kg Mỗi cấp hạt sẽ rơi trong những khoảng chừng thời hạn khác nhau tùy thuộc vào cỡ hạt và những mối quan hệ trong phương trình nêu trên. Vì vậy thời hạn hút mẫu để xác lập những cấp hạt là rất quan trọng. 2.2.2 Quy trình nghiên cứu và phân tích ( theo chiêu thức Rhobinson ) Lượng mẫu đất khô không khí đã qua rây 2 mm sẽ được cân khoảng chừng 20 g ( sử dụng cân đúng mực đến 1 mg ) cho vào beaker có thể tích 400 ml – 2000 ml. Ghi nhận lượng đất được cân. Thêm vào tầm 50 ml nước và đặt beaker lên nhà bếp nung ( 600 – 800C ). Sau đó cho khoảng chừng 5-10 ml hóa chất H2O2 ( 30 % ) để những hạt đất trong pha rắn được tách rời nhau, lúc này mẫu sẽ sủi bọt. Khi mẫu ngừng sủi bọt ( trong thời điểm tạm thời ), liên tục cho H2O2 vào, cứ thế cho đến khi mẫu ngừng sủi bọt vĩnh viễn. Thời gian công phá tùy thuộc vào mẫu đất chứa nhiều hay ít chất hữu cơ ( khoảng chừng 3-7 ngày ). Sau khi công phá xong, cho nước cất vào beaker để qua đêm, sau đó cẩn trọng vô hiệu lượng nước cất này. Việc này được lặp lại khoảng chừng 3-4 lần ( chú ý quan tâm không để những hạt đất thoát ra ngoài ). Hạt cát sẽ được tách riêng bằng rây 0.053 mm, cho vào hộp nhôm và sấy khô ở 1050C trong 24 giờ, phần còn lại trong dung dịch sẽ được định mức đến 1 lít với 25 ml chất phân tán HMP hoặc Na2P4O7. 10H2 O ( 60 g ) và Na2CO3 ( 10 g ) đã được pha theo tỷ suất. Dung dịch sẽ được lắc trong bình định mức và lấy ra đặt không thay đổi, ghi nhận thời gian rơi của những cấp hạt tương ứng theo định luật Stocke. Hút mẫu theo thời hạn pháp luật, sấy khô ở 1050C và cân. 2.3 Tính hiệu quả Tính Xác Suất những cấp hạt sét, thịt và cát, đồng thời so sánh số liệu với khoảng chừng dịch chuyển được cho phép. Phần mềm Excel được sử dụng để giám sát. Khoảng dịch chuyển đồng ý của những thành phần trong mẫu đất nghiên cứu và phân tích 97 % – 103 % ( gồm có thành phần khoáng vô cơ, hữu cơ, ẩm độ và CaCO3, nếu có ). ( Nguyễn Mỹ Hoa, Trần Bá Linh, 2006 ). Chương 3 KẾT QUẢ THẢO LUẬN 1. BẢN ĐỒ CÁC ĐIỂM LẤY MẪU Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG Qua quy trình tích lũy số liệu tổng số có 273 mẫu có khu vực xác lập, trong đó có 136 mẫu có phẫu diện, những mẫu còn lại chỉ được lấy ở tầng mặt. Vị trí những điểm lấy mẫu được biểu lộ trên map sau : Hình 2. Bản đồ những điểm lấy mẫu ở Đồng bằng sông Cửu Long 2. PHÂN NHÓM DỮ LIỆU THEO CÁC VÙNG SINH THÁI Dựa vào map những vùng sinh thái xanh ( hình 3 ) tài liệu được gom thành những nhóm : Đồng Tháp Mười, Tứ giác Long Xuyên, vùng trũng phèn, Bán đảo Cà Mau, Phù sa ( ven sông và xa sông ), ven biển ( phù sa ven biển và đất giồng ) và vùng đồi núi. Hình 3. Bản đồ phân vùng sinh thái xanh ở Đồng bằng sông Cửu Long Mỗi vùng sinh thái xanh hoàn toàn có thể gồm có nhiều loại đất khác nhau. Và được bộc lộ rõ trên map những loại đất của Đồng bằng sông Cửu Long ( hình 4 ). Hình 4. Bản đồ loại đất của Đồng bằng sông Cửu Long Sau khi gom nhóm, thống kê thống kê giám sát hàm lượng trung bình sét, thịt, cát của những vùng được biểu lộ qua bảng tài liệu sau : Bảng 7. Hàm lượng cát, thịt, sét của những vùng sinh thái xanh ở tầng mặt Vùng Các giá trị Giá trị trung bình Sai số chuẩn Cát Thịt Sét Cát Thịt Sét Đồng Tháp Mười Tối đa 48.6 69.0 60.0 Tối thiểu 2.0 3.5 4.0 Trung bình 15.6 48.7 35.7 3.9 3.5 4.0 Trung vị 14.2 50.1 40.6 Số mẫu 12 12 12 Tứ giác Long Xuyên Tối đa 33.0 77.0 66.3 Tối thiểu 1.0 25.0 21.0 Trung bình 6.0 48.0 45.9 1.3 2.6 2.2 Trung vị 3.1 48.0 46.0 Số mẫu 31 31 31 Vùng trũng phèn Tối đa 6.9 70.9 69.5 Tối thiểu 0.6 23.6 27.1 Trung bình 2.8 43.9 52.4 0.5 2.6 2.6 Trung vị 1.8 44.0 51.0 Số mẫu 22 22 22 Bán đảo Cà Mau Tối đa 84.9 72.3 51.6 Tối thiểu 21.5 2.4 0.9 Trung bình 56.6 27.2 16.2 8.6 8.7 6.1 Trung vị 56.5 22.7 10.8 Số mẫu 9 9 9 Vùng đồi núi Tối đa 90.1 39.4 38.8 Tối thiểu 21.8 5.7 4.0 Trung bình 64.5 20.3 15.3 10.3 4.8 5.6 Trung vị 81.2 14.6 5.0 Số mẫu 9 9 9 Phù sa ven sông Tối đa 49.6 70.2 66.0 Tối thiểu 0.2 33.3 4.2 Trung bình 6.3 49.3 44.4 1.2 0.9 1.6 Trung vị 2.4 47.6 48.7 Số mẫu 81 81 81 Phù sa xa sông Tối đa 13.0 43.0 81.2 Tối thiểu 0.3 18.2 50.0 Trung bình 4.0 32.7 63.2 0.8 1.3 1.5 Trung vị 2.3 32.3 63.6 Số mẫu 29 29 29 Vùng Các giá trị Giá trị trung bình Sai số chuẩn Cát Thịt Sét Cát Thịt Sét Phù sa ven biển Tối đa 15.0 72.1 82.8 Tối thiểu 0.2 16.9 26.3 Trung bình 1.9 46.1 52.1 0.3 1.6 1.6 Trung vị 1.0 47.0 50.4 Số mẫu 58 58 58 Đất giồng Tối đa 96.0 56.8 46.7 Tối thiểu 2.8 2.0 1.0 Trung bình 48.6 30.4 21.0 5.2 2.9 2.6 Trung vị 44.0 32.1 21.5 Số mẫu 32 32 32 3. ĐẶC TÍNH VÀ PHÂN BỐ SA CẤU TRONG ĐẤT CỦA CÁC VÙNG SINH THÁI Ở TẦNG MẶT Thành phần cơ giới đất là một chỉ tiêu quan trọng ảnh hưởng tác động đến đặc tính của đất như sự thấm nước, sự kiềm giữ nước, sự tăng trưởng của rễ cây ( Raynomd W.Miller et al, 2001 ). Sa cấu tương quan đến size của những thành phần hạt trong đất và nó biểu thị thành phần tương đối của những cấp hạt trong một loại đất. Vì size của những hạt đất luôn cố định và thắt chặt, do đó nó được xem là một đặc tính cơ bản của đất ( Ngô Ngọc Hưng, 2006 ). Sa cấu đất có vai trò rất quan trọng tương quan đến độ phì nhiêu của đất. Đặc biệt thành phần cơ giới của lớp đất mặt tác động ảnh hưởng trực tiếp đến việc làm đất, sự tăng trưởng của hệ rễ cây cối cũng như sinh vật đất. Qua bảng tài liệu về hàm lượng cát, thịt, sét của những vùng sinh thái xanh ở tầng mặt ( bảng 7 ) ta thấy đất ở vùng Bán đảo Cà Mau, vùng đồi núi và đất cát giồng ven biển có sa cấu thô, đa phần là cát và thịt. Hàm lượng cát lên đến hơn 50 %. Vùng đồi núi ( đa phần là ở Thất Sơn – An Giang ) tuy nó chiếm diện tích quy hoạnh nhỏ nhưng vẫn được tách ra làm một vùng sinh thái xanh riêng không liên quan gì đến nhau vì nó mang những đặc trưng riêng. Về mặt địa mạo, địa chất đây là dạng địa hình núi sét. Đất đai gồm có những loại đất xám phong hóa trên mẫu sản phẩm đá Granit, đá phiến. Thành phần cơ giới thô, nghèo dinh dưỡng ( Trần An Phong và ctv, 1986 ). Các giồng cát thường có dạng vòng cung kéo dài, chạy song song với bờ biển hoặc bờ sông và có sườn ngoài thoải hơn sườn trong, được cấu trúc bởi cát mịn hoặc cát pha so với những giồng cổ hơn ở trong trong nước ( Ủy ban nhân dân tỉnh Sóc Trăng, 2007 ). Càng xa bờ biển đỉnh giồng càng thấp dần do những quy trình bào mòn tạo nên, có nơi giồng bị lấp dưới lớp phù sa thường được gọi là giồng chìm như ở Gò Công tỉnh Tiền Giang và càng gần bờ biển là những cồn giồng trẻ hơn. Nhóm đất giồng ở Đồng bằng sông Cửu Long phân bổ tập trung chuyên sâu ở khu vực ven biển ( gồm có những tỉnh : Tiền Giang, Bến Tre, Trà Vinh, Sóc Trăng, Bạc Liêu ), chiếm diện tích quy hoạnh khoảng chừng 1.2 % so với tổng diện tích quy hoạnh Đồng bằng. Vị trí những giồng được xác lập rõ trên hình 4. Sa cấu đất những vùng khác có hàm lượng thịt và sét chiếm tỷ suất cao. Sự phân bổ sa cấu trong đất của những vùng sinh thái xanh được biểu lộ qua biểu đồ sau : Hình 5. Biểu đồ hàm lượng trung bình cát, thịt, sét của những vùng sinh thái xanh ( tầng mặt ) Dựa vào biểu đồ hình 5 ta thấy hàm lượng cát trung bình tập trung chuyên sâu cao nhất ở vùng đồi núi ( 64.5 % ), cao hơn vùng bán đảo Cà Mau ( 56.6 % ) và đất giồng ven biển ( 48.6 % ). Nhưng không có sự độc lạ về thống kê giữa đất đồi núi và bán đảo Cà Mau, giữa đất giồng ven biển và đất ở vùng bán đảo Cà Mau. Hàm lượng sét thì rất ít. Tỷ lệ cát ở những vùng khác rất thấp ( từ 1.9 % đến 15.6 % ). Hàm lượng thịt ở những vùng từ trung bình đến khá cao ( 20.3 % đến 49.3 % ). Hầu như không sự độc lạ nhiều ở những vùng Đồng Tháp Mười, tứ giác Long Xuyên, vùng trũng phèn, vùng phù sa ven sông và ven biển, hàm lượng thịt giao động từ 43.9 % đến 49.3 %. Một thành phần của đất quan trọng hơn hết tác động ảnh hưởng đến đặc thù vật lý có lẽ rằng là sét ( Trần Kim Tính, 2003 ). Đất có nhiều sét thì giữ được nhiều chất dinh dưỡng ( Ngô Ngọc Hưng, 2006 ). Do đó việc xác lập hàm lượng sét ở những vùng sinh thái xanh là rất thiết yếu và quan trọng để sắp xếp và lựa chọn cây cối thích hợp cho từng vùng. Đất có nhiều sét thì giữ được nhiều chất dinh dưỡng, nhưng sét quá cao thì không tốt cho cây xanh chính do sét giữ quá chặt thức ăn cây cối không hấp thu được ( Ủy ban nông nghiệp trung Ương, vụ Tuyên Giáo, 1975 ). Và nếu đất sét không được bổ trợ dinh dưỡng và không có giải pháp tái tạo thì sẽ bị thoái hóa ( Nguyễn Thế Đặng, Nguyễn Thế Hùng, 1999 ). Từ biểu đồ hình 5 ta thấy ở vùng phù sa xa sông hàm lượng sét rất cao ( 63.2 % ). Kế đến là vùng trũng phèn và vùng phù sa ven biển, hàm lượng sét hơn 50 %. Đất ở vùng tứ giác Long Xuyên và phù sa ven sông hàm lượng sét cũng khá cao ( 45.9 % và 44.4 % ). Hàm lượng sét ở những vùng đất xa sông có sự độc lạ ý nghĩa so với vùng ven sông, ven biển. Ở vùng Đồng Tháp Mười và đất trũng phèn có hàm lượng sét cao hơn đất ven sông. Điều này cho thấy những cấp hạt phân bổ theo quy luật, do bị ảnh hưởng tác động bởi dòng chảy và vận tốc lắng tụ của những cấp hạt khác nhau. Hầu hết những hạt cát và thịt ngọt ngào ngay ở ven sông nên đất có thành phần cơ giới nhẹ. Ở vùng xa sông, đất trũng, thấp và bị úng đất có thành phần cơ giới nặng vì những hạt sét vận động và di chuyển đến đó rồi mới và lắng đọng xuống. Đối với đất có tỷ suất sét cao, hàm lượng chất hữu cơ thấp và thời hạn canh tác càng lâu thì thực trạng nén dẽ của đất thuận tiện xảy ra. Ta thấy hàm lượng sét trung bình cao nhất là ở nhóm đất xa sông ( 63.2 % ), nhưng giá trị tối đa cao nhất là ở vùng ven biển ( lên đến 82.8 % ). Giá trị tối đa của nhóm đất xa sông cũng gần xê dịch ( 81.2 % ). Giữa giá trị tối đa và tối thiểu của vùng phù sa xa sông không có sự chênh lệch nhiều ( xê dịch từ 50 % đến 81.2 % ), trong khi đó đất ở vùng phù sa ven biển hàm lượng sét có sự chênh lệch rất nhiều ( tối đa 82.8 % nhưng tối thiểu chỉ có 26.3 % ). Nếu chỉ dựa vào thông số kỹ thuật trung bình thì ta thấy vùng trũng phèn và vùng ven biển hàm lượng sét trong đất hầu hết không khác nhau ( 52.4 % và 52.1 % ). Nhưng ta thấy đất ven biển thì hàm lượng sét biến thiên rất lớn, còn đất ở vùng trũng phèn thì không xê dịch nhiều ( 69.5 % và 27.1 % ). Hàm lượng sét trong đất ở vùng phù sa ven sông và vùng tứ giác Long Xuyên cũng tương đối nhiều và gần như tương tự nhau ( 44.4 % và 45.9 % ), nhưng vùng ven sông có độ chênh lệch giữa giá trị tối đa và tối thiểu là 61.8 ( 66.0 % – 4.2 % ) lớn hơn nhiều so với vùng tứ giác Long Xuyên là 45.3 ( 66.3 % – 21 % ). Do số mẫu tích lũy được giữa những vùng có số lượng chênh lệch nhau quá lớn nên có vùng sai số chuẩn rất cao, cao nhất là ở vùng đồi núi và bán đảo Cà Mau ( 10.3 và 8.6 ), do số mẫu quá ít ( chỉ có 9 mẫu ). 4. TƯƠNG QUAN GIỮA HÀM LƯỢNG SÉT, C, pH VÀ CEC 4.1 Khảo sát đối sánh tương quan đơn giữa sét và CEC ; sét và % C Thành phần cơ giới có tác động ảnh hưởng quyết định hành động đến những đặc tính lý, hóa học của đất nên giữa hàm lượng sét, pH, C và CEC ( năng lực hấp phụ cation ) có mối đối sánh tương quan với nhau. Khi đất có hàm lượng sét cao thì năng lực kiềm giữ chất dinh dưỡng ( biểu lộ qua hàm lượng C có trong đất ) và trao đổi cation ( CEC ) cũng tăng. Tương quan giữa hàm lượng sét và CEC Đất cát có CEC thấp hơn đất có hàm lượng sét cao vì hàm lượng sét và hàm lượng chất hữu cơ thường thấp. Đất có hàm lượng chất hữu cơ cao, CEC thường cao ( Ngô Ngọc Hưng, 2006 ). Do đó ta cần tìm hiểu và khám phá mối quan hệ giữa những yếu tố này. Bảng 8. Tương quan giữa sét và CEC của những vùng sinh thái xanh gồm có những tầng của phẫu diện Vùng Phương trình hồi qui R2 n Đồng bằng sông Cửu Long Y = 9.324 + 0.155 X 0.197 * * 440 Đồng Tháp Mười Y = 10.384 + 0.057 X 0.048 21 Tứ giác Long Xuyên Y = 19.091 + 0.031 X 0.006 40 Vùng trũng phèn Y = 22.661 – 0.059 X 0.033 44 Bán đảo Cà Mau Y = 25.831 – 0.09 X 0.032 16 Vùng đồi núi Y = 3.562 + 0.232 X 0.728 * * 19 Phù sa ven sông Y = 9.495 + 0.127 X 0.38 * * 59 Phù sa xa sông Y = 13.915 + 0.097 X 0.078 * 49 Phù sa ven biển Y = 20.277 – 0.023 X 0.008 111 Đất giồng Y = 3.099 + 0.275 X 0.68 * * 24 Với Y là CEC, meq / 100 g X là hàm lượng sét, % Từ phương trình hồi qui của vùng Đồng bằng sông Cửu Long ( bảng 8 ), ta thấy giữa hàm lượng sét và CEC không có mối đối sánh tương quan với nhau ( do R2 quá thấp : 0.197 ). Khi xét mối đối sánh tương quan giữa sét và CEC của từng vùng sinh thái xanh thì hiệu quả là hầu hết những vùng sinh thái xanh đều có R2 rất thấp. Chỉ có vùng đất giồng ( R2 = 0.68 ), vùng đồi núi ( R2 = 0.728 ) thì hàm lượng sét và CEC có mối đối sánh tương quan với nhau, khi hàm lượng sét tăng thì CEC sẽ tăng ( với độ đáng tin cậy 99 % ). Lớp đất mặt được xem là hữu dụng so với cây xanh, do đó ta cần chăm sóc đến những đặc tính của đất ở tầng mặt nhiều hơn. Sau đây là bảng tác dụng khảo sát đối sánh tương quan giữa sét và CEC ở tầng mặt. Bảng 9. Tương quan giữa sét và CEC của những vùng sinh thái xanh ở tầng mặt Vùng Phương trình hồi qui R2 n Đồng bằng sông Cửu Long Y = 6.714 + 0.171 X 0.238 * * 213 Đồng Tháp Mười Y = 22.684 – 0.209 X 0.320 5 Tứ giác Long Xuyên Y = 16.583 + 0.073 X 0.027 15 Vùng trũng phèn Y = 26.126 – 0.134 X 0.069 17 Bán đảo Cà Mau Y = 78.514 – 1.256 X 0.897 4 Vùng đồi núi Y = 3.714 + 0.189 X 0.664 * 6 Phù sa ven sông Y = 9.919 + 0.107 X 0.236 * * 33 Phù sa xa sông Y = 23.274 – 0.049 X 0.009 19 Phù sa ven biển Y = 21.116 – 0.048 X 0.047 37 Đất giồng Y = 3.257 + 0.250 X 0.737 * * 20 Qua bảng 9 ta thấy thông số R2 có sự độc lạ rõ giữa đất ở tầng mặt và đất gồm có những tầng. Hệ số R2 của những vùng đều tăng. Nhưng vẫn không có sự đối sánh tương quan đơn giữa sét và CEC của vùng Đồng bằng sông Cửu Long và đa phần những vùng khác. Có sự đối sánh tương quan giữa sét và CEC ở vùng đất giồng ( R2 = 0.737 với độ an toàn và đáng tin cậy 99 % ), vùng đồi núi chỉ có 6 mẫu tin nên độ đáng tin cậy chỉ ở mức 95 % ( R2 = 0.664 ). Tương quan giữa hàm lượng sét và % C Tương tự như trên, lần lượt xét mối đối sánh tương quan giữa hàm lượng sét và % C của vùng Đồng bằng sông Cửu Long và những vùng sinh thái xanh với hai trường hợp : số liệu được tích lũy ở tổng thể những tầng ( tác dụng được đề cập ở bảng 3 phần Phụ chương ) và số liệu chỉ được lấy ở tầng mặt ( bảng 4 – Phụ chương ). Với Y là % C X là hàm lượng sét, % Kết quả cũng tựa như như trên, không có mối đối sánh tương quan đơn giữa hàm lượng sét và C. Hệ số R2 của tổng thể những vùng đều rất thấp ( R2 < 0.5 ), trừ trường hợp nhóm đất giồng với số liệu chỉ được khảo sát ở tầng mặt ( R2 = 0.604 với độ an toàn và đáng tin cậy 99 % ) có sự đối sánh tương quan giữa sét và % C, khi hàm lượng sét nhiều, chất dinh dưỡng được giữ lại cũng nhiều hơn. Như vậy không có sự đối sánh tương quan đơn giữa hàm lượng sét và CEC cũng như giữa sét và % C ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long và hầu hết những vùng khác. 4.2 Khảo sát đối sánh tương quan bội giữa sét, C, pH và CEC CEC rất biến hóa giữa những loại đất vì nó phụ thuộc vào vào pH, loại và lượng keo âm có trong đất. Trong trong thực tiễn nếu biết được chất hữu cơ, lượng và loại sét, pH đất người ta hoàn toàn có thể ước tính được CEC ( Trần Kim Tính, 2003 ). Mối đối sánh tương quan giữa 4 yếu tố trên được bộc lộ qua hình sau : Hình 6. Sơ đồ màn biểu diễn mối đối sánh tương quan giữa hàm lượng sét, C, pH và CEC Hình 6 là sơ đồ màn biểu diễn đối sánh tương quan bội giữa 4 yếu tố : sét, C, pH và CEC của Đồng bằng sông Cửu Long. Mối đối sánh tương quan bội giữa 4 yếu tố trên của từng vùng sinh thái xanh được bộc lộ qua bảng 10 : Bảng 10. Hệ số đối sánh tương quan bội giữa hàm lượng sét, C, pH và CEC gồm có những tầng của phẫu diện Vùng Intercept X1 X2 X3 R2 n Đồng bằng sông Cửu Long - 1.208 0.216 1.171 0.506 0.538 * * 346 Đồng Tháp Mười 11.381 0.056 - 0.214 0.086 0.079 21 Tứ giác Long Xuyên 14.038 0.089 - 0.162 0.44 0.158 21 Vùng trũng phèn 3.822 0.035 2.668 - 0.336 0.893 * * 19 Bán đảo Cà Mau - 0.462 0.339 - 0.139 0.122 0.18 5 Vùng đồi núi 1.157 0.303 0.006 0.434 0.589 8 Phù sa ven sông 6.386 0.141 0.409 0.298 0.600 * * 53 Phù sa xa sông 7.049 0.143 0.606 0.666 0.233 * 45 Phù sa ven biển 13.029 - 0.016 0.956 0.706 0.117 * * 111 Đất giồng - 11.194 0.182 2.176 3.149 0.867 * * 24 Từ bảng 10 ta viết được phương trình hồi qui giữa hàm lượng sét, pH, C và CEC của Đồng bằng sông Cửu Long là : Y = 0.216 X1 + 1.171 X2 + 0.506 X3 – 1.208 với R2 = 0.538, độ đáng tin cậy ở mức 99 % và số mẫu là n = 346. Trong đó : Y là CEC, meq / 100 g X1 là hàm lượng sét, % X2 là pH X3 là C, % Giá trị pH được trích ở những tỷ suất 1 : 1, 1 : 2.5, 1 : 5, vì về tỷ suất giữa đất và nước nhiều thí nghiệm cho thấy tỷ suất trích không làm đổi khác trị số pH một cách đáng kể. Từ phương trình ta thấy những thông số cao nhất của ba biến X đều dương, điều đó có nghĩa là khi hàm lượng sét cao, giá trị pH và hàm lượng chất hữu cơ tăng thì CEC cũng tăng. Hệ số cao nhất là 1.171 ( của X2 ), điều đó cho biết CEC được quyết định hành động đa phần bởi pH ( tức hàm lượng H + có trong đất ). Vì khi pH ngày càng tăng, CEC ngày càng tăng do 1 số ít keo có điện tích đổi khác sẽ tích điện âm trong điều kiện kèm theo pH cao do đó có năng lực hấp phụ cation. Khi khảo sát mối đối sánh tương quan bội giữa 4 yếu tố trên ở từng vùng sinh thái xanh thì ta thấy có vùng độ an toàn và đáng tin cậy rất cao ( vùng trũng phèn : R2 = 0.893, vùng đất giồng R2 = 0.867 và vùng phù sa ven sông R2 = 0.6 ), nhưng những vùng còn lại thông số đối sánh tương quan và độ đáng tin cậy đều rất thấp. Đó là do CEC ở những vùng này còn bị tác động ảnh hưởng bởi những yếu tố khác hoặc do số lượng mẫu giữa những vùng có sự chênh lệch. Bảng 11. Hệ số đối sánh tương quan bội giữa hàm lượng sét, C, pH và CEC ở tầng mặt Vùng Intercept X1 X2 X3 R2 n Đồng bằng sông Cửu Long - 3.521 0.238 1.292 0.353 0.673 * * 165 Đồng Tháp Mười 50.76 - 0.219 - 4.185 - 1.055 0.978 5 Tứ giác Long Xuyên 0.309 0.288 0.236 0.563 0.519 10 Vùng trũng phèn 5.606 - 0.004 3.013 - 0.428 0.89 * 8 Phù sa ven sông 5.279 0.077 0.617 1.471 0.861 * * 27 Phù sa xa sông - 8.596 0.250 2.395 0.772 0.319 15 Phù sa ven biển 12.39 - 0.071 1.32 1.255 0.305 * * 37 Đất giồng - 8.166 0.168 1.673 3.16 0.862 * * 20 Vùng bán đảo Cà Mau chỉ có 1 mẫu tin, vùng đồi núi có 3 mẫu tin nên không hề thiết lập được phương trình hồi qui. Kết quả giải quyết và xử lý đối sánh tương quan bội giữa hàm lượng sét, C, pH và CEC ở tầng mặt ( bảng 11 ) cho thấy những vùng có giá trị thông số đối sánh tương quan bội cao : Vùng trũng phèn ( R2 = 0.89 với độ đáng tin cậy 95 % ), đất giồng ( R2 = 0.862 ) và phù sa ven sông ( R2 = 0.861 ) với độ đáng tin cậy 99 %. So với giải quyết và xử lý đối sánh tương quan bội trên mẫu đất gồm có những tầng ( bảng 10 ) thì đối sánh tương quan bội cho đất tầng mặt có thông số đối sánh tương quan được nâng cao. Nhận xét : Xác định đối sánh tương quan giữa những yếu tố với CEC thì việc sử dụng đối sánh tương quan bội giữa hàm lượng sét, C, pH sẽ đưa đến thông số đối sánh tương quan cao hơn và việc nhìn nhận sẽ đúng mực so với giải quyết và xử lý đối sánh tương quan đơn. 5. SỰ PHÂN BỐ CỦA THÀNH PHẦN CƠ GIỚI TRONG CÁC TẦNG ĐẤT Sự phân bổ của thành phần cơ giới trong những tầng đất của những vùng sinh thái xanh ở Đồng bằng sông Cửu Long được bộc lộ qua hình 7 : Hình 7. Sự phân bổ sa cấu trong những tầng đất ( số liệu trung bình của những phẫu diện ) Nhìn chung sự phân bổ của hàm lượng sét, thịt, cát trong những tầng ở những vùng không có sự chênh lệch nhiều. Ta thấy đất ở vùng phù sa ven sông, những thành phần cấp hạt gần như giống nhau theo chiều sâu. Hàm lượng sét ở độ sâu hơn 100 cm giảm và hàm lượng cát tăng. Hàm lượng thịt có khuynh hướng tăng khi xét theo giá trị trung bình, nhưng không độc lạ về thống kê. Đất vùng phù sa ven biển, Đồng Tháp Mười và vùng trũng phèn cũng có sự phân bổ tương tự như. Sự phân bổ của hàm lượng sét trong đất vùng phù sa xa sông càng xuống sâu thì càng giảm ( 62.7 % ở tầng mặt giảm còn 39.5 % ở độ sâu hơn 100 cm ). Đất ở vùng tứ giác Long Xuyên sét cũng giảm dần theo độ sâu. Các vùng sinh thái xanh được đề cập ở trên hàm lượng cát đều ít. Vùng bán đảo Cà Mau hàm lượng cát rất cao, đặc biệt quan trọng đất ở những vùng đồi núi cát rất cao và sét rất ít. Việc xác lập hàm lượng sét của những vùng sinh thái xanh cũng như sự phân bổ thành phần cấp hạt trong những tầng đất có ý nghĩa rất quan trọng việc canh tác, sử dụng đất mang lại hiệu suất cao cao nhất và bảo vệ đất khỏi sự suy thoái và khủng hoảng. Chương 4 KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ 1. KẾT LUẬN Từ việc phân nhóm tài liệu theo những vùng sinh thái xanh và thống kê tài liệu ta hoàn toàn có thể rút ra Tóm lại : Hàm lượng sét tập trung chuyên sâu cao nhất ở vùng phù sa xa sông ( 63.2 % ). Vùng trũng phèn, phù sa ven biển có hàm lượng sét cũng khá cao ( trên 50 % ). Kế đến là vùng Tứ giác Long Xuyên ( 45.9 % ) và phù sa ven sông ( 44.4 % ). Có mối đối sánh tương quan đa biến giữa hàm lượng sét, C, pH và CEC với nhau. Đất có thành phần sét nhiều thì CEC cao. Khi pH và chất hữu cơ tăng thì CEC cũng tăng. Hệ số đối sánh tương quan bội khảo sát đất tầng mặt cao hơn so với khi giải quyết và xử lý đất cho tổng thể những tầng của phẫu diện. Nhưng khi khảo sát đối sánh tương quan đơn giữa sét và CEC, sét và % C thì ta không tìm được sự đối sánh tương quan ( do R2 quá thấp ). Đất ở vùng phù sa xa sông và Tứ giác Long Xuyên có sự phân bổ hàm lượng sét giảm dần theo độ sâu. Tuy nhiên hàm lượng sét trong đất của những vùng khác phần nhiều không có sự chênh lệch nhiều ở những tầng theo độ sâu. 2. ĐỀ NGHỊ Nghiên cứu giải quyết và xử lý bằng thống kê địa lý để phân những vùng với hàm lượng sét khác nhau cho vùng đồng bằng sông Cửu Long. Nghiên cứu về thành phần khoáng sét cho mỗi vùng để phát hiện những quy luật về đặc thù của đất . Các file đính kèm theo tài liệu này :

  • docĐặc tính và phân bố của sa cấu trong đất Đồng bằng sông Cửu Long.DOC
Đánh giá post
0/5 (0 Reviews)

Related Posts

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *